Będą to wspólnoty obywateli zamieszkujących dany obszar.
Planowane jest utworzenie nieco ponad 300 powiatów.
Do najistotniejszych zadań powiatu będą należeć te sprawy lokalne, które wykraczają poza granice gminy. Oznacza to m.in.:
- ochronę porządku publicznego i bezpieczeństwa zbiorowego;
- ochronę przeciwpowodziową, przeciwpożarową oraz zapobieganie klęskom żywiołowym i ich skutkom;
- utrzymanie szpitali ogólnych;
- opiekę społeczną;
- przeciwdziałanie bezrobociu;
- budowę i utrzymanie dróg ponadgminnych.
Powiat ma pełnić rolę uzupełniającą, w zakresie tych zadań publicznych, zwłaszcza usług zbiorowych,
które przekraczają możliwości przeciętnej gminy: w takim ujęciu wyraża się zasada pomocniczości. Gmina i powiat - na tych szczeblach
będą zaspokajane wszystkie podstawowe potrzeby administracyjne mieszkańców. W sprawach administracyjnych dotyczących obywateli
nie trzeba więc będzie jeździć do odległej niekiedy siedziby wojewody czy sejmiku województwa.
Powiat będzie posiadać własny, oddzielny budżet, a jego dochody będą niezależne od dochodów gmin.
Powiat nie będzie nadzorować gmin ani nie odbierze im kompetencji i środków finansowych.
Odwrotnie - kompetencje i środki finansowe powiatu będą pochodziły spośród należących obecnie do administracji rządowej. Nastąpić ma więc generalne przeniesienie uprawnień, środków i odpowiedzialności - "w dół".
Autonomiczny finansowo powiat będzie mógł prowadzić aktywną politykę budżetową. Rady powiatowe będą wybierane w wyborach samorządowych.
Planowany powiat jest na tyle mały, aby administracja znajdowała się pod stałą kontrolą wyborców i na tyle duży, by aktywność obywateli w życiu publicznym mogła być wykorzystana na skalę przekraczającą "własne podwórko". Szefem zarządu powiatu będzie starosta.
